વૈશાખી મુખ્યત્વે શીખ ધર્મ અને હિન્દુ ધર્મ નો મુખ્ય તહેવાર છે. તે શીખ સમુદાય માટે ખાલસા પંથની સ્થાપનાના દિવસ (1699) તરીકે અને હિન્દુઓ માટે નવા વર્ષ (મેષ સંક્રાંતિ) તથા લણણીના તહેવાર તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવાર પંજાબ અને ઉત્તર ભારતમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે.
વૈશાખી તહેવારની મુખ્ય બાબતો:
શીખ ધર્મનું મહત્વ: શીખ ધર્મના 10મા ગુરુ ગોવિંદ સિંહજીએ 13 એપ્રિલ 1699ના રોજ વૈશાખીના દિવસે જ ખાલસા પંથની સ્થાપના કરી હતી, જે શીખો માટે ગર્વનો દિવસ છે.
હિન્દુ ધર્મનું મહત્વ: આ દિવસે સૂર્ય મેષ રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે, જેને સૌર નવું વર્ષ અને હિન્દુ પંચાંગ મુજબ વૈશાખ મહિનાનો પ્રથમ દિવસ માનવામાં આવે છે.
લણણીનો તહેવાર: આ દિવસને પાક કાપણીના ઋતુ તરીકે પણ મનાવવામાં આવે છે, જે ખેતી સાથે જોડાયેલો છે.
સ્થાન: આ તહેવાર મુખ્યત્વે પંજાબીઓ દ્વારા હર્ષોલ્લાસ સાથે ઉજવવામાં આવે છે.
ઉજવણીની રીત:
ગુરુદ્વારામાં: વિશેષ પ્રાર્થના, કીર્તન અને ગુરુ ગ્રંથ સાહિબજીનો પાઠ.
નગર કીર્તન: શેરીઓમાં સરઘસ કાઢવામાં આવે છે [૪].
લંગર: ગુરુદ્વારામાં સામૂહિક ભોજન (લંગર) પીરસવામાં આવે છે [૪].
સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો: ભાંગડા અને ગીધા નૃત્ય, મેળાઓ
