ગુજરાતના બોટાદ જિલ્લામાં આવેલું સાળંગપુર કષ્ટભંજન હનુમાન મંદિર લાખો ભક્તોની અતૂટ શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર છે, જેની સ્થાપના વિક્રમ સંવત 1905માં સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સંત સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ ધામની વિશેષતા એ છે કે અહીં હનુમાનજી મહારાજ ભક્તોના શારીરિક, માનસિક અને ગ્રહપીડા જેવા તમામ 'કષ્ટો'નો નાશ કરનારા દેવ તરીકે પૂજાય છે, જ્યાં તેમના ચરણોમાં શનિદેવ સ્ત્રી સ્વરૂપે બિરાજમાન છે. આધ્યાત્મિક શાંતિ અને ચમત્કારિક શક્તિઓ માટે જાણીતું આ મંદિર 'કિંગ ઓફ સાળંગપુર'ની ભવ્ય પ્રતિમા અને વિશાળ ભોજનાલય સાથે આધુનિકતા અને પરંપરાનો અદભૂત સંગમ રજૂ કરે છે.
ગુજરાતના બોટાદ જિલ્લામાં આવેલું સાળંગપુર ધામ આજે માત્ર ભારત જ નહીં, પણ વિશ્વભરના હનુમાન ભક્તો માટે આસ્થાનું સર્વોચ્ચ કેન્દ્ર બની ગયું છે. 'કષ્ટભંજન' એટલે કે કષ્ટોનો નાશ કરનાર. જે ભક્ત અહીં સાચા હૃદયથી દાદાના ચરણોમાં શીશ ઝુકાવે છે, તેના તમામ દુઃખો દૂર થાય છે તેવી અતૂટ માન્યતા છે.
ગોપાળાનંદ સ્વામીએ કરી હતી સ્થાપના
આ મંદિરનો ઇતિહાસ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય સાથે જોડાયેલો છે. વિક્રમ સંવત 1905માં સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ આ મૂર્તિની પ્રતિષ્ઠા કરી હતી. કહેવાય છે કે પ્રતિષ્ઠા સમયે સ્વામીએ પોતાની યોગશક્તિથી હનુમાનજીની મૂર્તિમાં પ્રાણ ફૂંક્યા હતા અને મૂર્તિ થરથર ધ્રૂજવા લાગી હતી. સ્વામીએ હનુમાનજીને આદેશ આપ્યો હતો કે, "જે કોઈ દુઃખી જીવ અહીં આવે, તેની રક્ષા કરજો અને તેના કષ્ટ હરજો."
શા માટે શનિદેવ હનુમાનજીના પગ નીચે છે?
મંદિરમાં હનુમાનજીના રૌદ્ર અને તેજસ્વી સ્વરૂપના દર્શન થાય છે. તેમના પગ નીચે શનિદેવ સ્ત્રી સ્વરૂપે બિરાજમાન છે. પૌરાણિક કથા મુજબ, જ્યારે શનિદેવની પનૌતીથી લોકો ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠ્યા હતા, ત્યારે હનુમાનજી શનિદેવને દંડ આપવા તૈયાર થયા. શનિદેવ જાણતા હતા કે હનુમાનજી બાળબ્રહ્મચારી છે અને તેઓ સ્ત્રી પર ક્યારેય હાથ નથી ઉપાડતા, તેથી શનિદેવે બચવા માટે સ્ત્રીનું રૂપ લીધું અને હનુમાનજીના ચરણોમાં શરણ લીધું. ત્યારથી શનિદેવ અહીં હનુમાનજીની સેવામાં બિરાજમાન છે અને ભક્તોને શનિની પીડામાંથી મુક્તિ અપાવે છે.
'કિંગ ઓફ સાળંગપુર' અને આધુનિક સુવિધાઓ
આજે સાળંગપુર મંદિર બદલાતા સમય સાથે ભવ્ય બન્યું છે.
- 54 ફૂટ ઊંચી મૂર્તિ: તાજેતરમાં સ્થાપિત કરવામાં આવેલી 'કિંગ ઓફ સાળંગપુર'ની વિશાળ કાંસ્ય પ્રતિમા આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.
- હાઈટેક ભોજનાલય: અહીં હજારો શ્રદ્ધાળુઓ એકસાથે બેસીને પ્રસાદ લઈ શકે તેવું અત્યાધુનિક રસોડું છે.
- શનિવારનો મહિમા: દર શનિવારે અહીં ભક્તોની ભારે ભીડ ઉમટે છે, જ્યાં વિશેષ શણગાર અને આરતી કરવામાં આવે છે.
જો તમે પણ માનસિક શાંતિ કે ગ્રહપીડાથી પરેશાન હોવ, તો એકવાર 'સાળંગપુરના રાજા'ના દર્શને જરૂર જજો. દાદાના દર્શન માત્રથી હૃદયમાં નવી ઉર્જાનો સંચાર થાય છે.
