ભારતને મળ્યુ બ્રહ્માસ્ત્ર, PFBR દ્વારા પરમાણુ મહાશક્તિ બનશે ભારત, અમેરિકા-ચીન પાસે પણ નથી આ તાકત

Kalpakkam nuclear plant

ભારતે સૌથી અદ્યતન પરમાણુ રિએક્ટર પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર (PFBR) દ્વારા એક એવી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે, જે પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રે ભારતની આત્મનિર્ભરતા માટે સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે. તમિલનાડુના કલપક્કમ ખાતે સ્થિત PFBR રિએક્ટરે 'ક્રિટિકાલિટી'ના તબક્કાને સ્પર્શી લીધો છે.

આ સફળતા સાથે ભારત હવે પરમાણુ ઉર્જાના ઈંધણ માટે બીજા દેશો પર નિર્ભર નહીં રહે અને વિશ્વની પરમાણુ મહાશક્તિ તરીકે ઉભરી આવશે. ક્રિટિકાલિટી સ્ટેજ પર પહોંચ્યા પછી, રિએક્ટર આપમેળે સંચાલિત પરમાણુ વિખંડન (fission) દ્વારા એટલા ન્યુટ્રોન ઉત્પન્ન કરવા લાગે છે કે કોઈ પણ બહારના હસ્તક્ષેપ વગર પરમાણુ પ્રતિક્રિયા ચાલુ રહે છે અને ઉર્જાનું ઉત્પાદન શરૂ થાય છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ આ સિદ્ધિને ભારતના પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં એક નિર્ણાયક વળાંક ગણાવ્યો છે. આ ટેકનોલોજી ભારતને લાંબા ગાળાની ઉર્જા સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં અત્યંત મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

1. બ્રીડર ટેકનોલોજી: બળતણ ખતમ નહીં થાય, તે વધશે

આ PFBR રિએક્ટરની સૌથી નોંધપાત્ર વિશેષતા તેનું નામ "બ્રીડર" છે. પરંપરાગત પરમાણુ રિએક્ટર યુરેનિયમને બળતણ તરીકે બાળીને ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે છે, પરંતુ આ રિએક્ટર માત્ર ઊર્જા ઉત્પન્ન કરતું નથી પણ નવું બળતણ પણ ઉત્પન્ન કરે છે. તે તેના વપરાશ (પ્લુટોનિયમ-233) કરતાં વધુ નવું બળતણ (પ્લુટોનિયમ-239) ઉત્પન્ન કરે છે. આ ખાતરી કરશે કે ભારત પાસે ભવિષ્ય માટે પરમાણુ બળતણનો અખૂટ ભંડાર છે.

2. પરમાણુ કાર્યક્રમનુ બીજુ ચરણ  

ભારતનો પરમાણુ કાર્યક્રમ ત્રણ તબક્કાનો કાર્યક્રમ ( 3 Stage Program) છે, જે પરમાણુ કાર્યક્રમના પિતા ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભા દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ તબક્કામાં હાલમાં કાર્યરત PHWR રિએક્ટરનો સમાવેશ થાય છે. કલ્પક્કમ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર ભારતના પરમાણુ કાર્યક્રમના બીજા ચરણમાં એંટ્રીની મોહર છે.  

3 . થોરિયમ રિકેટરનુ ત્રીજુ ચરણ  

थोरियम रिएक्टर तीसरा चरण है, PFBR ही वह जरिया है, जो भारत के पास मौजूद दुनिया के सबसे बड़े थोरियम भंडार को भविष्य में बिजली में बदल पाएगा.भारत के पास यूरेनियम की कमी है और हमें इसके लिए रूस, कजाकिस्तान या ऑस्ट्रेलिया जैसे देशों पर निर्भर रहना पड़ता है.

4 . થોરિયમનો ખજાનો  

ભારત પાસે વિશ્વના થોરિયમ ભંડારનો આશરે 25% હિસ્સો છે. આ થોરિયમનો ઉપયોગ કરવા માટે PFBR ચાવીરૂપ છે. ભારતે 2047 સુધીમાં 100 GW પરમાણુ ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. PFBR ની સફળતા વિના આ લક્ષ્ય અશક્ય હોત.

6. ભારતનુ વર્ચસ્વ વધશે  

કલ્પક્કમ પીએફબીઆર કાર્યરત થતાં, ભારત રશિયા પછી વિશ્વનો બીજો એવો દેશ બન્યો છે જ્યાં વાણિજ્યિક ઝડપી સંવર્ધક રિએક્ટર છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ફ્રાન્સ અને જાપાન જેવા દેશો ભારતથી પાછળ છે અને તેમણે તેમના પ્રોજેક્ટ્સ અધવચ્ચે જ છોડી દીધા છે.

7. મેડ ઈન ઈંડિયા 

આ રિએક્ટર સંપૂર્ણપણે ભારતમાં ભારતીય નાભિકિય વિદ્યુત નિગમ લિમિટેડ (ભાવિની) દ્વારા સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ડિઝાઇન અને બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રોજેક્ટમાં 200 થી વધુ ભારતીય નાના ઉદ્યોગોએ યોગદાન આપ્યું છે. 500 મેગાવોટ ક્ષમતા સાથે, આ રિએક્ટર ભારતના નેટ ઝીરો 2070 લક્ષ્યને પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરશે. તે 24 કલાક વીજળી પૂરી પાડશે, જે સ્તર સૌર અથવા પવન ઉર્જાથી પણ પ્રાપ્ત કરી શકાતું નથી.